Հոդվածներ

Երևանը 19-րդ դարի առաջին կեսին՝ ըստ Հովհաննես եպիսկոպոս Շահխաթունյանցի

IMG_0239

Երևանի և շրջակա գավառների պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղված հեղինակների մեջ իր ուրույն տեղն ունի Հովհաննես եպիսկոպոս Շահխաթունյանցը: Նրա հետազոտություններն ի սկզբանե ուշադրության են արժանացել ինչպես իր ժամանակի, այնպես էլ հետագա ուսումնասիրողների կողմից:(1) Այդուհանդերձ, Շահխաթունյանցի գործունեության և խնդրո առարկա թեմայի շուրջ մի շարք դրվագներ դեռևս ուսումնասիրության կարիք ունեն, առավել ևս նրա և այլ հեղինակների հաղորդումները բաղդատական հնարավորություն են տալիս ճշգրտումներ մտցնելու Երևանի՝ 19-րդ դարի առաջին կեսի հետ կապված խնդիրներին:

ԵՐԵՎԱՆԸ «ՔԱՂԱՔ-ԱՅԳԻ» ՀԱՄԱՏԵՔՍՏՈՒՄ

Untitled-1

Սույն հոդվածը պատրաստելու և ներկայացնելու առիթը հանդիսացավ մեր ճապոնացի գործընկերների հետ Օսակայի Սուիտա քաղաքի թանգարանում «Սենրիյամա քաղաք-այգի. ուտոպիան Թաիշոի (1) դարաշրջանում»  ցուցահանդեսի (Ապրիլ 23 – հունիս 05, 2016թ.) նախապատրաստական աշխատանքներին ներգրավված լինելու հանգամանքը, որի արդյունքում էլ ծնվեց Երևանը քաղաք-այգի համատեքստում քննարկելու հարցը: Փորձենք հակիրճ ներկայացնել այս տեսության ստեղծման պատմությունը և հիմնական գաղափարները:

ԵՐԵՒԱՆԻ ԱՌԵՂԾՈՒԱԾԱՅԻՆ ԱՇՏԱՐԱԿԻ ԳԱՂՏՆԻՔԸ

2017030392

Աշտարակի նկարագրութիւնը։ Երեւանի պատմութեամբ հետաքրքրվողները քաջ ծանօթ են 17-րդ դարի ֆրանսիացի ակնավաճառ ու ճանապարհորդ Ժան Շարդենի`1673 թ. անձամբ տեսած ու նկարագրած Երեւանի աշտարակի առեղծուածին։ Շարդենը որոշակիօրէն յիշատակում է այս աշտարակը` տալով մի քանի մանրամասներ։

Կուռքերի պաշտամունքի մասին (տիեզերական էակներ)

angela-teryan1

Հնագույն քաղաքակրթության հայտնի կենտրոններում` Հայկական լեռնաշխարհում և շրջակա տարածքներում, Միջագետքում` Շումերում, Աքադում, Եգիպտոսում և այլ վայրերում կատարված հնագիտական պեղումների ժամանակ մշակութային արժեքների հետ հայտնաբերվել են նաև մարդու մարմնով, սակայն ոչ մարդանման դեմքերով /ճագարի, թռչունի/ տարօրինակ էակների` կուռքերի արձանիկներ ու քանդակներ:

Էրեբունի-Երևան տոնակատարության տարեգրությունը (որոշումներ, որոշման նախագծեր)

11102014

Ընդհանրապես որևէ միջոցառում կամ տոնակատարություն անցկացնելուց առաջ կայացվում է համապատասխան որոշում, որի հիման վրա այն իրականացվում է: Ինչպես ցույց է տալիս փորձը, երբ այդ միջոցառումից հետո անցնում է որոշ ժամանակ, հիշողության մեջ պահպանվում է միայն դրա ընթացքը, իսկ թե երբ է այն անցկացվել, ինչ որոշում է կայացվել այդ առիթով, մոռացվում է, ու սկսվում են արխիվային փնտրտուքները, կամ հիշողությամբ փորձ է արվում մոտավոր ճշտել տվյալ միջոցառման անցկացման տարեթվերը կամ ամսաթվերը, որոշման նախագծերի բովանդակությունը և այլն:

Տոնածիսական խմորեղենը Երևանում

SvetlanaPogosyan

(19-20-րդ դարեր)

Սվետլանա Պողոսյան
Պատմական գիտությունների թեկնածու,
Հնագիտության, ազգագրության ինստիտուտ

Ավանդական սննդի համակարգը կազմված էր առօրյա և տոնա-ծիսական համալիրներից: Տոները ուղեկցվել են ծիսական հացկերույթներով: Աղանդերը դեսերտն է անուշեղեն, քաղցրավենիք, քաղցրեղեն, ամիճ /հնացած/, չարազ /գավառական/ տարբերակներ են: Այն ճաշից հետո մատուցվող մրգեղենն է, քաղցր ուտելեղենը (Ա. Սուքիասյան, Հայոց լեզվի հոմանիշների բացատրական բառարան, Երևան 2003, էջ 19):  Մազա, մեզեն նշանակել է գինու կամ օղու հետ ուտելու թեթև բաներ, աղանդեր, չոր մրգեղեն (Մարտ. Հարությունյանց, Բացատրական բառգիրք, Ալեքսանդրապոլ, 1912, էջ 213):

Հոբելյանական հանդիսությունների նշանակությունը Երևանի մշակութային կյանքում

Armine

Հոբելյանական հանդիսությունները մեծ կարևորություն ունեն հայ մշակութային կյանքում, նրանց նշանակությունը մեծ է նաև սերունդների դաստիարակության գործում և ճանաչողական առումով: Իրականացնելով ցանկացած պետության կարևորագույն  գործառույթներից երկուսը` ճանաչողականը և դաստիարակչականը, պատահական չէ, որ հոբելյաններին պարբերաբար անդրադառնալն ու այն հանդիսավորությամբ հասարակությանը ներկայացնելը Խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքում իր արժանի տեղն ուներ:

Արդի կրոնական կազմակերպությունները և դրանց բարոյահոգեբանական ազդեցությունը հասարակության վրա

Հայաստանը ինչպես նախկինում, այնպես էլ այսօր թատերաբեմ է եղել բազմաթիվ կրոնական ուղղությունների համար, որոնք իրենց գործունեությամբ «լույս» են տարածում մեզանում. արևելքից, արևմուտքից, հյուսիսից, հարավից զանազան կրոնական ալիքներ բախվելով ներխուժում են Հայաստան: Ոմանք «ճշմարտության լույսն» են բերում, ոմանք՝ «ճշմարտություն», ոմանք էլ՝ «տիեզերական եղբայրություն» և այլն:

Հյուսիսային պողոտայի մենտալ կերպարը Երևան քաղաքի ամբողջական կերպարի համատեքստում

Y352

Սույն աշխատանքը նպատակ է հետապնդում ներկայացնել դեռևս 1924թ. Երևանի գլխավոր պլանում տեղ գտած մի նախագծի` Հյուսիսային պողոտայի գաղափարախոսական և գործնական ծնունդի մասին: Թեման արդիական է նրանով, որ Հյուսիսային պողոտան կառուցվել և կառուցվում է մեր օրերում և կառուցվում է Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանի հենց կենտրոնում: Հետազոտության նպատակն է ուսումնասիրել Հյուսիսային պողոտայի մենտալ կերպարը Երևան քաղաքի ամբողջական կերպարի համատեքստում, թե ինչ նշանակություն ունեցավ այս նորամուծությունը մարդկանց կյանքում, Երևանի մասին քաղաքացիների պատկերացումներում, և ինչ սոցիալական հետևանքներ ունեցավ:

Տեսակետ-առաջարկ Երևանի տարիքի վերաբերյալ

yhm0720144

Հայկական լեռնաշխարհի վաղ բրոնզի դարի լավ ուսումնասիրված հուշարձան է Երևանի հարավ-արևմտյան մասում, Հրազդան գետի ձախ, այժմ Երևանյան լճի արևելյան բարձրադիր ափին գտնվող Շենգավիթ բնակատեղին, որի ուսումնասիրությամբ հնագետները զբաղվել են 1936 թվականից: (Նպատակ չի դրվել մանրամասն անդրադառնալ հնագույն Շենգավիթ բնակավայրի պատմությանը: Այդ մասին գրել են այն պեղող հնագետներ Ե. Բայբուրդյանը, Ս. Սարդարյանը և Հ. Սիմոնյանը:

1 2 3